ΤΗΝΟΣ

Η Τήνος είναι το τέταρτο σε μέγεθος νησί των Κυκλάδων (έκταση 194,59 τ.χλμ.) μετά τη Νάξο, την Άνδρο και την Πάρο. Έχει 8.574 κατοίκους μοιρασμένους σε 62 γραφικούς οικισμούς. Ανήκει στις βόρειες Κυκλάδες και βρίσκεται νοτιοανατολικά της Άνδρου και βορειοδυτικά της Μυκόνου.

Η απόσταση από την Άνδρο, το λεγόμενο στενό Άνδρου – Τήνου, είναι 1/2 μίλι, ενώ η κοντινότερη απόσταση από τις ακτές της Μύκονου είναι περίπου 5 μίλια και 9 μίλια από λιμάνι σε λιμάνι. Νοτιοδυτικά του νησιού και σε απόσταση 12 μιλίων βρίσκεται η Σύρος, και η πρωτεύουσα του νομού Κυκλάδων, η Ερμούπολη.

Tο έδαφος γενικά είναι ορεινό με υψόμετρο που δεν ξεπερνά τα 729 μέτρα. Δεν υπάρχουν δάση και μεγάλες πεδινές εκτάσεις. Χαρακτηριστικό είναι το επικλινές του εδάφους στο μεγαλύτερο μέρος του νησιού, έτσι ώστε οι αγροί να παρουσιάζουν εικόνα μεγάλων σκαλοπατιών, τα λεγόμενα «πεζούλες» ή «αιμασιές», που διαχωρίζονται από χαμηλούς μαντρότοιχους, τις «ξερολιθιές». Την Τήνο ο Κορνήλιος Καστοριάδης την είχε αποκαλέσει ως το «χειροποίητο νησί».

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του νησιού είναι οι εκατοντάδες  περιστεριώνες και τα ξωκλήσια καθώς και το μεγάλο δίκτυο μονοπατιών με τις μαγευτικές διαδρομές και τα όμορφα τοπία.

Ο Τσικνιάς που βρίσκεται στα ανατολικά είναι το ψηλότερο βουνό του νησιού. Στο κεντρικό τμήμα δεσπόζει ο απόκρημνος βράχος του Εξώμβουργου (ή Ξώμπουργο) με 641 μ. ύψος με την αρχαία και βενετική πόλη.

Το συνολικό μήκος της ακτογραμμής, παρουσιάζει πλούσιο οριζόντιο και κάθετο διαμελισμό, με πολλούς όρμους και ακρωτήρια και υπολογίζεται συνολικά σε 114 χιλιόμετρα μαζί με τις βραχονησίδες Καλόγεροι στο βόρειο άκρο, και τις νησίδες Πλανήτης, Δρακονήσι και Πρασονήσια στις βόρειες ακτές, ενώ ο περίπλους των παραλίων της σε μικρή απόσταση από την ακτή φθάνει τα 37 περίπου ναυτικά μίλια.

Το κλίμα είναι γενικά εύκρατο μεσογειακό. Ο χειμώνας είναι ήπιος και το καλοκαίρι δροσερό με αρκετούς ανέμους, κυρίως νοτιάδες κατά την περίοδο των μελτεμιών. Το θερμόμετρο το χειμώνα σπάνια κατεβαίνει στο μηδέν και το καλοκαίρι σπάνια ξεπερνά τους 37° Κελσίου. Οι μέγιστες βροχοπτώσεις σημειώνονται τον Ιανουάριο και ελάχιστες τον Ιούλιο.

ΕΞΩΜΕΡΙΑ

Ο Πάνορμος και ο Πύργος είναι από τα μεγαλύτερα χωριά της Τήνου και βρίσκονται στο βόρειο δυτικό τμήμα του νησιού, που είναι γνωστό στην Τήνο ως Έξω Μέρη ή ΈξωΜεριά.

Στην συγκεκριμένη εδαφική χωρική ενότητα πριν το σχέδιο Καλλικράτης είχε έδρα η Ιστορική Κοινότητα Πανόρμου που την αποτελούσαν οι οικισμοί Μαρλάς, Μαμάδος, Βεναρδάδος, Πλατιά, Πάνορμος και Πύργος.

Η τοπική κοινότητα λόγω της εξόρυξης του Μάρμαρου κυρίως του πράσινου και του λευκού λειτούργησε ως καλλιτεχνικό κέντρο καθώς ανέδειξε ορισμένους από τους σημαντικότερους Έλληνες καλλιτέχνες στην γλυπτική και στην μαρμαροτεχνία. Καταγωγή από την περιοχή είχαν ο μεγάλος νεοέλληνας γλύπτης Γιαννούλης Χαλεπάς, ο Μαρμαροφάγος Δημήτριος Φιλιππότης, ο Λουκάς Δούκας και πολλοί άλλοι που ασχολήθηκαν με την μαρμαροτεχνία και όχι μόνο. Επίσης ο Πύργος είναι η γενέτειρα πατρίδα ενός από τους μεγαλύτερους ζωγράφους στην ελληνική ιστορία του Νικηφόρου Λύτρα.

Από το 1955 στον Πύργο της Τήνου λειτουργεί το Προπαρασκευαστικό και Επαγγελματικό Σχολείο Καλών Τεχνών Πανόρμου Τήνου που διδάσκεται η τέχνη του μαρμάρου. Στην σχολή φοιτούν σπουδαστές από διάφορα μέρη της Ελλάδας και μετά την αποφοίτηση τους συνήθως εργάζονται σε αρχαιολογικούς χώρους και στα αναστηλωτικά έργα του Παρθενώνα στο βράχο της Ακροπόλεως.